Opinie: een IT-storing die een logistiekprobleem wordt
De storing bij Microsoft legde een deel van onze sector stil, zonder dat er één vrachtwagen pech had. Bij bedrijven die stukgoed vervoeren, kwamen opdrachten niet of slechts sporadisch binnen. Wie met deelzendingen werkt, leeft van een constante stroom kleine orders, en net die stroom viel weg.
Kleinere bedrijven met een beperkt klantenbestand vonden snel een uitweg. Ze belden hun klanten één voor één op en namen opdrachten aan via de telefoon of WhatsApp. Bij grotere bedrijven zat de afdeling orderintake zonder werk. Die mensen moeten nu overwerken om de orders voor begin volgende week alsnog in de planning te krijgen.
Voor onze leden weegt de rekening snel door: overuren, extra kosten en goederen die niet op tijd geleverd of opgehaald worden. Een storing bij een softwareleverancier wordt zo eenkostelijke storing in de goederenstroom.
Logistiek is een datasector geworden
We denken bij transport nog vaak aan vrachtwagens, magazijnen en chauffeurs. Maar elke rit begint vandaag met data: een order, een planning, een document, een slot aan een terminal. Valt die laag weg, dan staat de fysieke keten mee stil, of rijdt ze op de verkeerde momenten.
Die digitale laag draait steeds vaker bij een handvol grote cloudleveranciers. Planningssoftware, mail, Teams, e-CMR, track & trace en douaneplatformen hangen er rechtstreeks of onrechtstreeks van af. Veel bedrijven weten zelf niet precies welke van hun systemen op wiens servers draaien.
Daar komt bij dat onze sector just-in-time werkt. Een paar uur vertraging bij de orderintake schuift door naar laadslots, rij- en rusttijden en de levering bij de klant. Een storing van een halve dag kost zo al snel een paar dagen herstel.
Wendbaarheid tegenover schaal
De storing toont een opvallende paradox: de kleinste bedrijven bleken het wendbaarst. Wie zijn klanten persoonlijk kent, grijpt naar de telefoon en werkt gewoon door. Die nabijheid is een sterkte van onze kmo's die we niet mogen onderschatten.
Grote bedrijven hebben schaal, processen en vaak meer IT-capaciteit. Maar net hun gestandaardiseerde, gedigitaliseerde orderstroom maakt hen afhankelijk. Duizenden orders laten zich niet even manueel opvangen.
Tegelijk mogen we de kmo's niet romantiseren. Een telefoonrondje werkt voor een dag, niet voor een week. En veel kleinere bedrijven hebben geen noodprocedure, geen tweede leverancier en geen IT-afdeling om op terug te vallen. Weerbaarheid merk ik vandaag is vooral nog een kwestie van toeval en klantenbestand, niet noodzakelijk van planning.
Wie draait op voor de schade?
De vraag die me bezighoudt: kan Microsoft verantwoordelijk worden gehouden? Het eerlijke antwoord is dat de kans op vergoeding van de echte economische schade klein is. Dat ligt minder aan de wet dan aan de contracten.
Zakelijke cloudcontracten beloven een beschikbaarheid in een SLA. Wordt die niet gehaald, dan volgt hooguit een korting op het abonnement, geen schadevergoeding. Gederfde winst, gemiste orders en overuren worden doorgaans uitdrukkelijk uitgesloten, en de rest is geplafonneerd. Bovendien lopen veel contracten via een reseller of softwareleverancier, en vaak onder buitenlands recht.
Mijn oog valt op een scheve verhouding. De leverancier verdient aan de afhankelijkheid, het transportbedrijf draagt het risico. Een individueel bedrijf onderhandelt die voorwaarden niet weg. Dat maakt dat deze storing niet alleen drukt op een achilleshiel van de sector maar ook om een beleidsstandpunt roept.
(De juridische inschatting hierboven is algemeen en vervangt geen advies van een advocaat; contracten verschillen per bedrijf.)
Wat dit van ons vraagt
Digitale weerbaarheid zou even vanzelfsprekend moeten zijn als een reservechauffeur of een tweede vrachtwagen. Dat vraagt een tweesporenbeleid:
Van bedrijven. Weet van welke leveranciers je processen afhangen en wat er gebeurt als die uitvallen. Leg een eenvoudige noodprocedure vast: hoe neem je orders aan, hoe bereik je chauffeurs en klanten zonder mail en Teams? Documenteer schade bij een storing, dien tijdig een SLA-claim in en bekijk of je verzekering uitval bij een leverancier dekt.
Van het beleid. Transport valt onder NIS2 en moet dus investeren in cyberweerbaarheid. Maar de concentratie bij een paar grote cloudspelers is een ketenrisico dat individuele bedrijven niet alleen oplossen. Europa moet ook kijken naar evenwichtiger contractvoorwaarden voor zakelijke klanten, en naar alternatieven zodat bedrijven niet aan één leverancier vastzitten.
Verbinden, verdedigen, versterken
Deze storing was een concrete waarschuwing. Ze toont hoe diep onze sector verweven is met digitale systemen die we zelf niet in handen hebben.
We verbinden door ervaringen van leden samen te brengen, van de kmo die zijn klanten opbelde tot het grote bedrijf dat nu overuren draait. We verdedigen door de scheve verhouding met grote technologieleveranciers op tafel te leggen bij beleidsmakers. En we versterken door bedrijven te helpen zich voor te bereiden op de volgende storing.
Want die komt er. De vraag is niet of de cloud nog eens stilvalt, maar of onze sector dan blijft rijden.
Johan Staes - Gedelegeerd bestuurder
Ook interessant
Alle artikels
is dé beroepsvereniging voor transport- en logistieke bedrijven in Vlaanderen.
B-9050 Gentbrugge
